ब्लगमंगलबार, जेठ ९, २०६९

घृणा नफैलाऊ

डम्बरकृष्ण श्रेष्ठ

फेसबुक भित्तामा जातीय सद्भाव।

‘नेपाली हामी रहौंला कहाँ नेपालै नरहे ।’
सुप्रसिद्ध कलाकार हरिवंश आचार्यको फेसबुक स्टाटसमा यी हरफलाई लाइक गर्ने ४,१३८, सेयर गर्ने ११४ र प्रतिक्रिया लेख्ने १८२ पुगेका छन्, मंगलबार दिउसोसम्म । तर, यो बेला साम्प्रदायिक सद्भाव विथोलिने किसिमका विचार, भनाइ र तस्बीरहरूले फेसबुकका भित्ता रंगाउने नेपालीको संख्या पनि उही दरले बढिरहेको देखिन्छ । १४ जेठको सेरोफेरोमा आ–आफ्नो हकअधिकार सुनिश्चितताको माग गर्दै विभिन्न शैलीका बन्द र हड्ताल चुलिंदा प्रविधिमा पहुँच भएका खास गरेर पढालेखा युवा नेपालीको फेसबुक प्रतिक्रिया आएको बुझ्न गाह्रो छैन ।  देशभित्र मात्रै झण्डै ४४ लाख  इन्टरनेट सुविधा उपभोग गर्ने नेपालीको संख्या  पुगेको अवस्थामा १६ लाखको हाराहारीमा फेसबुक प्रयोगकर्ता छन् । यति व्यापक बन्न थालेको फेसबुकबाट यो स्तरको जातीय संकीर्णता छताछुल्ल हुनु निश्चय नै घातक संकेत हो ।

फेसबुक भित्तामा मात्र हैन, कतिपय सञ्चारकर्मीहरूबाट संचारमाध्यमबाटै ‘अतिवादी’ विचारहरू प्रवाह हुनु अझ चिन्ताको विषय बनेको छ । किनभने, आन्दोलनकारीहरू हिंस्रक र गैर–जिम्मेवार नदेखिनु भन्दा सञ्चारकर्मीहरू नै कुनै खास जातविशेषको देखिनु बढी खतरनाक कुरा हो । आदिवासी-जनजाति समुदायले गरेको बन्दमा संचारकर्मी र सञ्चारमाध्यमहरू निशाना बन्नु खेदपूर्ण कार्य हो । आजको दिनसम्म जातीय उत्पीडनको मुद्दालाई उच्च प्राथमिकता दिएर हिँडेको नेपाली मिडियालाई सडकमा तारो बनाइनु र जनजाति महासंघका महासचिव जस्तो व्यक्तिले पत्रकार सम्मेलनमार्फत पत्रकार महासंघ जस्तो निकायलाई प्रतिकारको धम्की दिनु आफैंमा असुहाउँदो, अर्थहीन र हास्यास्पद पनि छ ।

त्यस्तै, मिडियामाथि भएको आक्रमणपछि केही टेलिभिजन च्यानलका कार्यक्रम प्रस्तुतकर्ताहरूको प्रस्तुति पनि सामाजिक सद्भाव कायम गर्ने भन्दा पनि भड्काउने किसिमको रह्यो । एक टेलिभिजन च्यानलका कार्यक्रम प्रस्तोताले त अतिथिका रूपमा निम्त्याइएका जनजाति सभासद्लाई केरकारको शैलीमा निकै आक्रामक र साम्प्रदायिक किसिमका प्रश्नहरू सोधे । उनको प्रश्न र भावभंगीमा टीभी हेरिरहेका जो–कोहीलाई उत्तेजित पार्ने किसिमका थिए । उनले जनजातिको आन्दोलनबाट वैमनस्यता बढेको जाति र क्षेत्रहरू किटेरै प्रश्नहरू गरे, जसले प्रश्नकर्ताको आक्रोश त शान्त पारयो होला, तर जातीय सद्भाव वृद्धिमा सहयोग पुरयायो भन्न सकिन्न । सडकमा साम्प्रदायिक नारा घन्किरहेको र उच्छृङ्खल तत्वहरूले मौका पर्खिरहेको समयले मिडियाकर्मीहरूको संयमताको परीक्षा लिइरहेको कुरा बिर्सनुहँुदैन ।
व्यक्तिगत स्वार्थ केन्द्रित राजनीतिज्ञ, जातीय संवेदनामाथि खेल्न चाहने नेता र विदेशीको लगानीमा साम्प्रदायिकताको आगो झोस्न सक्रियहरूका लागि न नेपाली जनता आपसमा लड्नु आवश्यक छ न त आपसी मारामारका लागि तिनलाई उक्साउनुमा बुद्धिमत्ता हुन्छ । देशमा शदियौंको जातीय सद्भाव विथोल्ने र एक माथि अर्को जाति जाइलाग्ने अवस्था सिर्जना गर्नेमा देश पुरयाउनमा एनेकपा माओवादीका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल जिम्मेवार छन् भन्ने आक्रोशमा उनको अभीष्टलाई सघाउने गल्ती कसैबाट हुनुहुँदैन । माओवादीले १० वर्षसम्म टोल–टोलमा हिंसासहित पुरयाएको फाटो आज नेपालको लागि साम्प्रदायिकताको गलपासो भएकै हो । तर, यसको प्रतिकार कुनै पनि स्वरुपको घृणाबाट हुन सक्दैन ।

वर्षौंदेखि जातीय, क्षेत्रीय, लैंगिक विभेदको शिकार बनेकाहरूलाई बहुलवादी सीमाभित्र कसरी हुन्छ समान अधिकारसम्पन्न बनाउनु दलहरूको दायित्व हो । राजनीतिक संक्रमणको यो चुचुरोमा नागरिक समाज, मिडिया र खास गरेर मुलुकको चेतनशील युवाशक्तिले एउटा अविवेकको बदला अर्को अविवेक प्रदर्शन गर्दा हामी सबै अतिवादको भुमरीमा पर्ने निश्चित छ । त्यसैले जातीय घृणा हैन सबैले आ–आफ्नो ठाउँबाट सद्भाव फैलाऊ । नेपाली परम्परा पनि त्यही नै हो ।

प्रतिकृया दिनुहोस

हिमालखबर जनमत

नयाँ सरकारको नेतृत्व कुन पार्टीले गर्नुपर्छ?

परिणाम हेर्नुस्

Loading ... Loading ...